Begrijpelijke juridische taal: het kan wél

Juridische teksten begrijpelijk maken? Voor sommige juristen voelt dat als een risico. Je denkt misschien dat schrijven in makkelijkere taal ten koste gaat van de inhoudelijke precisie. Toch hoeft dat niet. Je kunt een tekst prima schrijven in klare taal én juridisch kloppend houden. En dat is belangrijk, want de meeste teksten komen terecht bij lezers die geen kennis hebben van deze vaak ingewikkelde stof.

Van een besluit van een gemeente tot de algemene voorwaarden in een contract: veel juridische teksten gaan over belangrijke onderwerpen die direct invloed hebben op mensen. Toch moeten lezers zulke teksten vaak meerdere keren lezen voordat ze begrijpen wat er staat. Misschien haken ze zelfs al af voordat ze de belangrijkste boodschap hebben gezien.

Het is ook goed te verklaren. Als jurist leer je tijdens je opleiding om uiterst zorgvuldig en precies te formuleren. Elk woord telt, en nuances maken soms het verschil. Daardoor kies je misschien voor taal die juridisch vertrouwd voelt. Maar of die taal aansluit bij de lezer? Vaak niet.

Waarom begrijpelijke taal bij de overheid zo belangrijk is

Moeilijke taal heeft gevolgen. Als mensen een brief, besluit of regeling niet begrijpen, missen ze belangrijke informatie. Zo hebben ze bijvoorbeeld niet door dat ze iets moeten betalen. Of weten ze niet dat ze ergens recht op hebben, zoals een toeslag.

Onduidelijke (overheids)communicatie leidt tot vragen, onzekerheid en soms frustratie. En dat is niet alleen vervelend voor de lezer. Ook organisaties merken de gevolgen: meer telefoontjes, meer uitleg achteraf en een grotere kans op misverstanden. Begrijpelijke taal is daarom veel meer dan een schrijftechnische keuze. Het is een belangrijk onderdeel van goede dienstverlening.

Juist daarom besteden steeds meer overheidsorganisaties aandacht aan duidelijke communicatie en schrijven op taalniveau B1.

Maar voor juridische teksten is er nog een wereld te winnen.

“Duidelijke taal versterkt juist het gezag van juristen”

Overstappen naar begrijpelijke juridische taal

Dat vindt ook André Verburg. Hij is hoogleraar Rechtsbescherming tegen de overheid aan de Universiteit Utrecht, rechter bij de afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State én taaltrainer. Al jaren zet hij zich in voor duidelijke juridische taal. Zijn missie? Afstappen van onnodig ingewikkeld taalgebruik en juridische teksten begrijpelijk maken voor de mensen voor wie ze bedoeld zijn.

“Zelf geloof ik helemaal niet in de schijnbare spanning tussen begrijpelijkheid en juridische correctheid. Wel neem ik serieus dat veel collega’s bang zijn dat het niet samengaat.”
– André Verburg, rechter

Duidelijke taal versterkt het vertrouwen in de overheid

Tijdens een bijeenkomst van Direct Duidelijk van Gebruiker Centraal in juni 2026 benadrukte Verburg dat juristen vaak het gezicht van de overheid zijn. Via brieven, beschikkingen en andere juridische documenten heb je als jurist direct contact met inwoners. De manier waarop je schrijft, bepaalt daarom mede hoe inwoners de organisatie ervaren.

Duidelijke taal doet volgens Verburg niet af aan het gezag van juristen of overheidsorganisaties. Integendeel. Door helder te communiceren, laat je zien dat je inwoners serieus neemt, vergroot je het vertrouwen en kom je dichter bij de mensen voor wie je schrijft.

Hoe schrijf je begrijpelijke juridische teksten?

Maar waar kun je als jurist dan op letten om teksten begrijpelijker te maken? En dat zonder dat je inlevert op juridische correctheid? De winst zit vaak in de manier waarop je informatie presenteert. Dit zijn 5 tips die je direct kunt toepassen.

5 tips voor begrijpelijk schrijven als jurist

1. Houd de lezer voor ogen en maak een persona

Allereerst is het goed om te beseffen dat je als jurist in veel gevallen niet schrijft voor iemand met dezelfde juridische kennis als jij. Je lezer wil vooral weten wat een besluit, regeling of overeenkomst betekent. Leef je daarom goed in en houd de lezer voor ogen.

Een goede tip – die André Verburg overigens ook geeft – is om een persona te maken. Dat is een fictief persoon die symbool staat voor je doelgroep. Maak de persona zo concreet mogelijk. Geef de lezer een naam en verzin een achtergrondverhaal. Zet de persona desnoods letterlijk – met een fictieve foto bijvoorbeeld – op je bureau. Door steeds een echte lezer voor ogen te houden, schrijf je automatisch duidelijker en begrijpelijker.

2. Vermijd ouderwets taalgebruik en onnodig jargon, of leg juridische termen uit

Als je je lezer voor ogen houdt, besef je ook sneller welke woorden of termen lastig kunnen zijn. Veel juridische teksten bevatten vaktaal die voor juristen vanzelfsprekend is, maar voor inwoners niet.

❌ Onderhavig besluit treedt in werking op…
✅ Dit besluit gaat in op…

Dit betekent niet dat je alle juridische termen moet schrappen. Sommige begrippen zijn juridisch belangrijk en kun je niet vervangen. Leg ze dan uit in gewone taal.

❌ U kunt binnen 6 weken na dagtekening van dit besluit een bezwaarschrift indienen.
✅ Bent u het niet eens met dit besluit? Dan kunt u binnen 6 weken bezwaar maken. Dit doet u met een bezwaarschrift: een brief waarin u uitlegt waarom u het niet eens bent met ons besluit.

Zoals Verburg schrijft:

“Bepaalde juridische termen staan centraal voor het begrippenkader. Dus natuurlijk moeten we die nog steeds gebruiken. Maar vervolgens een uitleg van zo’n juridische term geven als die niet aansluit bij het algemene spraakgebruik, ja dat moeten we ook doen. (…) Het vermijden van ouderwetse taal en Latijn staat geheel los van juridische precisie en heeft alleen te maken met termen waar juristen wel en niet-juristen niet aan gewend zijn.”

Nog meer inspiratie:

Derhalve 👉 Daarom
Tevens 👉 Ook
Reeds 👉 Al
C.q. 👉 Of
Betreffende 👉 Over
Zien op 👉 Gaan over
Voorzien in 👉 Mogelijk maken
Verschoonbaar 👉 Met een goede reden
Conform 👉 Volgens

3. Kies voor een lezersgerichte opbouw en scanbare tussenkoppen

Veel juristen denken dat begrijpelijk schrijven vooral draait om woordkeuze. Maar minstens zo belangrijk is de structuur van je tekst.

Lezers zoeken eerst naar de hoofdboodschap. Wat betekent dit besluit voor mij? Wat moet ik doen? Begin daarom met de belangrijkste informatie en geef daarna pas de juridische onderbouwing of toelichting.

Help lezers daarnaast om snel de juiste informatie te vinden. Gebruik duidelijke tussenkoppen, korte alinea’s en opsommingen waar dat kan.

4. Houd zinnen kort

Lange zinnen kosten de lezer veel energie. Zeker als je meerdere voorwaarden, uitzonderingen en verwijzingen in één zin verwerkt. De lezer raakt dan al snel de draad kwijt.

Houd het daarom bij één boodschap per zin. Heb je meer uit te leggen? Begin dan een nieuwe zin.

❌ Indien u niet binnen 6 weken bezwaar maakt tegen dit besluit, wordt dit besluit onherroepelijk en kunt u hier later niet meer tegen in beroep gaan.

✅ Bent u het niet eens met dit besluit? Dan kunt u dit binnen 6 weken laten weten. Dit heet bezwaar maken. Doet u dat niet? Dan staat het besluit vast en kunt u er later niet meer tegen in beroep gaan.

5. Schrijf actief

❌ Er wordt binnen 8 weken een beslissing genomen op uw aanvraag.

✅ De gemeente beslist binnen 8 weken over uw aanvraag.

In de tweede zin is meteen duidelijk wie iets doet. Dat is een actieve zin. Actieve zinnen zijn vaak korter, duidelijker en makkelijker te begrijpen.

Natuurlijk zijn er situaties waarin je bewust in het midden wilt laten wie handelt. Maar in de meeste gevallen helpt het juist om dat wél te benoemen. Daarmee maak je een tekst niet alleen begrijpelijker, maar ook preciezer.

Zoals André Verburg schrijft:

“Soms is het van belang om in een juridische tekst (…) in het midden te laten wie wat moet doen, maar meestal zal het juist wenselijk zijn te formuleren wie wat waarom moet doen. Begrijpelijke taal en precisie gaan hier juist hand in hand.”

Ga aan de slag!

Misschien voelt het in het begin nog onwennig om anders te schrijven dan je gewend bent. Dat is heel normaal. Maar hoe vaker je oefent, hoe makkelijker het wordt om juridische precisie en begrijpelijke taal te combineren.

Hulp nodig bij begrijpelijke juridische communicatie?

Wil je jouw juridische communicatie begrijpelijker maken? Bij Roestvrijtaal helpen we gemeenten en andere overheidsorganisaties met trainingen en het herschrijven van teksten.

Neem contact op